At Yarışı Haber Sitesi | At Yarışları Video | Galoplar | Ganyan Bilgileri

at yarışı facebook at yarışı twitter at yarışı vimeo rss at yarışı Reklamlarınız için : info@liderform.com.tr

Kemik kistleri

10 Haziran 2014 / 15:14   |   564 Okundu   YAZDIR
Kemik kistleri

Yarış atlarında kas – iskelet sistemine ait bir sorun ortaya çıktığında en belirgin semptom topallıktır. Veteriner hekimlere yapılan başvuruların büyük bir kısmında topallık şikayeti vardır.
Eklem hastalıkları şişkinlik, ağrı veya topallık gibi belirtiler ile kendini belli eder. Bunların bazısını kemik kırıkları, çatlaklar ve kıkırdak yangıları oluşturur. Nispeten yaygın oranda görülen bir eklem rahatsızlığı da kemik kistleridir.
Kemik kistleri çok farklı eklemlerde bulunabilir, gerçek anlamda kist değildir. İçi sıvı dolu olmamasına rağmen kist benzeri lezyonlardır. Gerçekte bu lezyonlara kist demek yanlış adlandırmadır. Söz konusu bölge, çevresindeki kemik dokusu kadar sağlam değildir. Daha zayıf bir yapıya sahiptir. Röntgende bu hasarlı bölge siyah renkte gözükür. Genellikle daire şeklinde ve düzgün kenarlıdır. Görüntüsünden dolayı yanlış bir ifade ile “kist” diye adlandırılmıştır.
Kemik kistlerinin neden ortaya çıktıkları hakkında kapsamlı araştırmalar devam ediyorsa da oluşum mekanizması ile ilgili çeşitli görüşler vardır. Eklem yüzeyini kaplayan yumuşak kıkırdağın altındaki kemik bölgesinin travmaya maruz kalması sonucu kistin şekillendiği düşünülmektedir. Kıkırdağın altında yer alan kemik dokusunun zayıf olmasının da kemik kisti oluşumuna teşvik edici yönde etkisi vardır.
Kemik kistlerinin görüldüğü atlar, hızlı büyüyen iri taylar olduğu gibi bu atlar osteochondrosis (OCD) denilen gelişme bozukluğuna da eğimlidirler. Beden ağırlığını büyük oranda taşıyan eklemlerde hem kemik kistleri hem de OCD görmek çok yaygındır.
Atların yarışına göre kemik kistlerinin neden olduğu topallık ve sonucu da farklılık gösterir. En yaygın görüldükleri yaş grubu, bir yaşlı taylardır. Orta düzeyden şiddetliye doğru değişen derecede topallık görülür. Kistin olduğu eklem de genellikle şişmiştir. Pek çok olayda birkaç hafta içinde topallık gözle görünür oranda azalır. Fakat bazı küçük taylarda ve bir yaşlı olanlarda topallık kalıcı olabilir.
Erişkin atlarda kemik kisti geliştiği zaman kiste bağlı olarak atın ilgili ayağının birden bire ve çok şiddetli topalladığı fark edilir. Böyle durumlarda kemik kistinin daha önce var olduğu, fakat herhangi bir nedenle kistin boyun bölgesinde küçük bir kırık veya çatlak meydana gelmiş olabileceği ve kist içeriğinin eklem ile bağlantı kurduğu düşünülmektedir. Bu tip olaylarda çok ciddi topallık vardır.
Yaşlı atlarda da kemik kistlerinden dolayı topallık ortaya çıkabilir. Esas neden osteoarthritis denilen kemik – eklem yangısıdır. Kemik kisti eklem yangısına yol açabilir. Bu durumda kistin varlığından çok yeni oluşan eklem yangısı daha büyük sorundur ve öncelikle sağıtılması gerekir.
Kemik kisti tanısı konulmuş ve halen topallayan atların sağıtımı, etkilenen eklem veya eklemlere ağrının derecesine ve atın yaşına göre yapılır. Değerlendirilecek seçenekler çok fazla olabilir.
İlk olarak atın uzun süreli dinlendirilmesi gerekir. Bu yöntem çoğu olayda başarılı olduğu gibi kist gelişiminin daha başlangıç aşamasında olan taylarda daha iyi sonuç vermektedir. Yaşlı atlarda da ahır istirahatı kistten kaynaklanan sorunları azaltırken bir yandan da eklem yangısı sağıtılmalıdır.
Son zamanlarda tercih edilen yeni bir yaklaşım, kist içeriğinin cerrahi yol ile çıkarılmasıdır. Genç atların uzun dönem dindirilmesinden daha başarılı sonuç alınan bir yöntemdir. Kistin kemik yüzeyine yakın olduğu yerden veya eklem açılarak eklem tarafından kiste ulaşılır ve temizlenir. Operasyonun başarısı sorunlu ekleme göre değişir. İnsanlarda diz eklemine karşılık gelen arka bacakta patellanın bulunduğu ekleme yapılan operasyonlar daha uygun ve başarılıdır. Aynı başarı ne yazık ki omuz eklemi operasyonlarında elde edilememektedir. Tüm yaş grupları içinde en yüksek başarı oranı taylardadır. Atın yaşı ilerledikçe operasyonun başarısı da azalmaktadır.
Yaşlı atlarda tekrarlayan eklem yangıları için gerekli koruyucu önlemler alınmalıdır.
Sağıtımda bir başka yöntem de zarar görmüş kemik dokusunun onarılması ve desteklenmesini hedef alır. Kist içeriğinin operasyon ile çıkarılmasına karşı burada operasyon yapılmadan kistin bulunduğu hasarlı bölge içine, steroid ve kemik yapısında bulunan kimyasal maddeleri de içeren çok çeşitli ilaçlar enjekte edilir. Bu sayede hasarlı kemik dokusunun da çevresindeki enjeksiyon yapılmamış bölgeler kadar sağlam ve dayanıklı olması amaçlanır. Enjeksiyondan sonra bölgenin orijinal yapısına kavuşması için atın dinlendirilmesi ona onarım için zaman tanınması şarttır. Kemik kistlerinin en çok görüldüğü eklemlerden biri olan arka ayaktaki patella eklemine yapılan enjeksiyonların ümit verici sonuçları alınmaktadır.

Reha Gültepe

(3 Haziran 2014 Salı günkü 1055 sayılı Yarış Dünyası Dergisi’nden alınmıştır)

Benzer Haberler

Yorum yapın